Czym jest i jak działa europejski nakaz zapłaty (ENZ)?

Europejski nakaz zapłaty (ENZ) to skuteczne narzędzie prawne, które pozwala szybko, tanio i bez konieczności prowadzenia pełnego procesu sądowego dochodzić należności pieniężnych od dłużnika z innego kraju Unii Europejskiej. W artykule wyjaśnimy między innymi, jak działa ENZ, co to jest i kiedy może zostać zastosowany.

Czym jest europejski nakaz zapłaty?

Europejski nakaz zapłaty to orzeczenie sądowe wydawane w postępowaniu sądowym umożliwiające odzyskiwanie należności, gdy przy najmniej jedna ze stron ma swoją siedzibę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (oprócz Danii) innego niż państwo członkowskie sądu, który będzie rozpoznawał sprawę. W praktyce oznacza to możliwość dochodzenia zapłaty faktury za dostarczony towar podmiotom mającym siedzibę na terenie Unii Europejskiej.

Procedura ta opiera się na Rozporządzeniu (WE) Nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającym postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty.  Pozwala wierzycielowi uzyskać nakaz zapłaty bez konieczności udziału w rozprawie, po wstępnej kontroli formalnej wniosku przez sąd. Nakaz dotyczy bezspornych roszczeń pieniężnych w sprawach transgranicznych w niemal wszystkich krajach Unii Europejskiej i staje się automatycznie wykonalny w innym państwie członkowskim po upływie terminu na wniesienie przez dłużnika sprzeciwu.

Jakie są ograniczenia i zalety europejskiego nakazu zapłaty?

• Wyłączone rodzaje roszczeń – ENZ nie obejmuje wszystkich spraw, w tym podatkowych, upadłościowych, postępowania związanego z likwidacją niewypłacalnych spółek lub innych osób prawnych, spraw spadkowych.
• Ryzyko sprzeciwu – dłużnik ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeśli to nastąpi, sprawa zostaje przeniesiona do zwykłego postępowania, przez co okres uzyskania nakazu się wydłuża.
• Wymagania formalne – wniosek musi być kompletny, a ewentualne braki mogą prowadzić do wezwań do uzupełnienia lub oddalenia całego wniosku.
• Ograniczenie w sytuacjach spornych – ENZ jest skuteczny głównie w sprawach niekwestionowanych. Jeśli dłużnik kwestionuje roszczenie, procedura staje się bardziej czasochłonna.
• Brak elastyczności w negocjacjach – proces jest sformalizowany, więc nie daje miejsca na ugodowe rozwiązania w trakcie postępowania.
• Szybkość procedury – sąd powinien wydać nakaz w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku.
• Niskie koszty – opłaty sądowe są proporcjonalne do wartości roszczenia, do tego dochodzi brak kosztów części tłumaczeń dzięki standardowym formularzom wielojęzycznym.
• Automatyczna wykonalność transgraniczna – nakaz prawomocny jest uznawany i egzekwowalny w innych krajach UE (z wyjątkiem Danii) , co ułatwia odzyskanie należności.
• Prostota – cały proces jest oparty na formularzach znajdujących się na europejskim portalu e-sprawiedliwość e-Justice, dostępnych zarówno dla osób fizycznych, jak i firm.
• Brak konieczności fizycznej obecności w sądzie – wniosek można złożyć online lub listownie, co ułatwia dochodzenie roszczeń z zagranicy.
• Jasne standardy dokumentów – formularze określają dokładnie, jakie informacje i załączniki są potrzebne, co zmniejsza ryzyko błędów formalnych.

Czy ENZ działa w każdym kraju UE?

Europejski nakaz zapłaty obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii. ENZ nie działa także w Wielkiej Brytanii, która utraciła status państwa członkowskiego UE po Brexicie w 2021 r.

Jakie należności można dochodzić przez ENZ?

Co do tego, jakie sprawy kwalifikują się do europejskiego nakazu zapłaty, mogą to być między innymi:

• Należności z umów cywilnych i handlowych – np. zapłata za dostarczone towary, wykonane usługi, niezapłacone faktury, pożyczki czy odsetki umowne – pod warunkiem, że roszczenie jest wymagalne i nie budzi wątpliwości.
• Uznane długi pozaumowne – jeśli dłużnik pisemnie uzna dług lub wynika on z umowy współwłasności.
• Świadczenia zamienne – np. zapłata ekwiwalentu pieniężnego.

Jednocześnie istnieje grupa roszczeń, których europejski nakaz zapłaty nie obejmuje. Są to przede wszystkim: roszczenia wynikające z prawa rodzinnego i opiekuńczego, sprawy spadkowe i dotyczące podziału majątku po zmarłym, roszczenia podatkowe oraz z ubezpieczeń społecznych,
zobowiązania państwowe lub wynikające z prawa administracyjnego oraz roszczenia niepieniężne, np. wydanie rzeczy, naprawa szkody rzeczowej lub wykonanie świadczenia niepieniężnego.

Kiedy ENZ może być stosowany?

Chociaż ENZ stanowi procedurę uproszczoną i powszechną, jest dostępny tylko w określonych sytuacjach. Kiedy można skorzystać z europejskiego nakazu zapłaty?

• Roszczenie jest pieniężne – dług jest określony co do wysokości i obejmuje np. zaległe faktury, odsetki, kary umowne lub inne zobowiązania pieniężne.
• Roszczenie jest bezsporne – dłużnik nie kwestionuje wysokości i zasadności długu.
• Sprawa ma charakter transgraniczny – przynajmniej jedna ze stron (wierzyciel lub dłużnik) ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie członkowskim UE niż kraj, w którym składany jest wniosek.

Jak uzyskać europejski nakaz zapłaty?

Procedury związane z europejskim nakazem zapłaty są takie same w całej Unii Europejskiej (z wyjątkiem Danii). Obejmują:

1. Złożenie wniosku o wydanie ENZ – wierzyciel składa standardowy formularz „A” do właściwego sądu. Formularze europejskiego nakazu zapłaty są jednolite dla UE i dostępne na portalu e-Justice.
2. Wydanie nakazu zapłaty przez sąd – sąd ma obowiązek rozpatrzyć wniosek bez zbędnej zwłoki. Jeśli formalne wymogi są spełnione, organ wydaje europejski nakaz zapłaty.
3. Doręczenie ENZ pozwanemu – doręczenie ENZ następuje zgodnie z art. 13–15 Rozporządzenia 1896/2006 (m.in. doręczenie za potwierdzeniem odbioru lub – przy spełnieniu warunków – bez potwierdzenia)
4. 30-dniowy termin na sprzeciw – po doręczeniu dłużnik ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu od ENZ. Brak sprzeciwu powoduje, że ENZ staje się automatycznie wykonalny.

Jakie dokumenty są potrzebne do złożenia wniosku ENZ? Aby starać się o europejski nakaz zapłaty, należy przygotować dokumenty potwierdzające istnienie roszczenia oraz jego wysokość, a także wypełnić odpowiedni formularz urzędowy:

• Wniosek o ENZ (formularz A) – jednolity formularz dostępny na portalu e-Justice, w którym należy podać dane wierzyciela i dłużnika, wysokość roszczenia, podstawę prawną długu oraz informacje o ewentualnych odsetkach, kosztach i karach umownych.
• Dowody potwierdzające roszczenie – powinny one jasno wykazywać, że roszczenie jest określone co do wysokości, wymagalne i niesporne. Mogą to być na przykład: kopie faktur lub rachunków, umowy lub zlecenia, potwierdzenia wykonania usług lub dostawy towarów, korespondencję z dłużnikiem (maile, wezwania do zapłaty).
• Ewentualnie dokumenty dodatkowe – pełnomocnictwo, jeśli wniosek składa pełnomocnik oraz tłumaczenia dokumentów na język urzędowy sądu, jeśli oryginały są w języku obcym.

W przypadku długów, w których zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są rezydentami Polski, warto rozważyć cesję wierzytelności, która pozwoli na szybkie odzyskanie pieniędzy, bez konieczności prowadzenia długotrwałych działań windykacyjnych. KupimyFakture.pl to prosta usługa internetowa dla przedsiębiorców szukających sprawdzonych i pewnych rozwiązań. Umożliwia sprzedaż niezapłaconych faktur na preferencyjnych warunkach, oferując do nawet 85% pierwotnej wartości zobowiązania. Już teraz uporządkuj finanse swojej firmy, zmieniając długi swoich kontrahentów na bezpieczne środki finansowe!